Koffie voor volautomatische machines 2020: Is er een geheime bonencode?

Als het van fabrikanten van volautomatische koffiezetapparaten zou afhangen, mogen koffiebonen op dezelfde manier "ontworpen" worden als printercartridges of Apple-accessoires: specifiek voor het merk. Dan zou je gedwongen worden om Tchibo bonen te kopen samen met je Tchibo machine en kunnen alleen DeLonghi koffiebonen werken in een toestel van het Italiaanse merk.

Als het van fabrikanten van volautomatische koffiezetapparaten zou afhangen, mogen koffiebonen op dezelfde manier “ontworpen” worden als printercartridges of Apple-accessoires: specifiek voor het merk. Dan zou je gedwongen worden om Tchibo bonen te kopen samen met je Tchibo machine en kunnen alleen DeLonghi koffiebonen werken in een toestel van het Italiaanse merk.

Gelukkig is dat niet het geval! Toch doen merken als Melitta, Siemens en Philips graag alsof hun machines zouden “ontploffen” als je het waagt er bonen in te gieten uit het verkeerde pakje. Tegelijk geven ze het gevoel dat een volautomatische koffiemachine een exclusieve bereidingswijze gebruikt die alleen met specifieke koffiebonen kan werken.

En als de machine dan toch niet ontploft, wordt de koffie vast te dun, de espresso te zuur of veel te bitter bij gebruik van “verkeerde” bonen… Yeah right!

Voor een volautomaat moet je (zoals altijd) vers gebrande, hele bonen kopen. Een niet te zure en donkere blend is perfect, en de beste manier om een lekkere "volautomatische espresso" te krijgen is door een mengeling te gebruiken die een bepaalde hoeveelheid Robusta (Canephora) bevat. Maar 100% Arabica is ook geschikt. Lichtere bonen met zurige accenten maken het dan weer iets spannender, maar kunnen ook werken. Specifieke "volautomatische koffiebonen" bestaan niet!

De beste koffiebonen komen uit een kleine branderij met een transparante aankoopketen en rechtstreekse verkoop, dat wil zeggen dat ze direct van de boeren of coöperatief kopen. Een langzame trommelbranding is net zo belangrijk voor het ontwikkelen van het smaakprofiel als de herkomst. Je kunt de beste koffiebonen herkennen aan het feit dat de fabrikant alle informatie geeft over herkomst, voorbereiding, datum van branding en handelsroute.

Het merk van het koffiezetapparaat bonen speelt totaal geen rol, alle volautomatische machines werken volgens hetzelfde principe waarbij de koffie net iets te weinig wordt geëxtraheerd. Daarom moeten geschikte bonen iets minder zuren hebben, en meer sterk ontwikkelde smaken.

Lichte roasts komen beter tot hun recht in filterbereidingen en passen minder bij volautomatische koffiemachines. Zelfs espressobonen die een duidelijke zuurgraad hebben werken niet echt. Maar verder kun je elk soort bonen, vanuit eender welk land of branderij proberen. Experimenteren maar!

Ik heb geen ultieme bonentip voor een automatische machine. Stap een kleine, eerlijke branderij binnen en vraag naar een krachtige espressoroast met een lage zuurgraad. Negeer speciale "crema-bonen" of speciaal ontwikkelde bonen voor een volautomaat. En vergeet zeker de omniroasts niet!

Ik ben lange tijd boos geweest over producten zoals “caffè crema-bonen voor de volautomatische koffiemachine” (Tchibo) of “Melitta Barista”, die beweren dat er speciale bonen zijn voor bereidingen in de volautomaat. Want dat is niet zo, punt. Het is niet meer dan een slimme verkooptactiek.

In deze gids zal ik je vertellen wat er zo bijzonder is aan een volautomatische machine, wat dit betekent voor de keuze van je bonen en welke soorten koffie ik (over het algemeen) kan aanbevelen.

Wat doet een volautomatische koffiemachine met de koffiebonen?

Als we espresso machines zoals de Rancilio Silvia (binnenkort beschikbaar) vergelijken met volautomatische koffiemachines zoals de DeLonghi Dinamica, is het basisprincipe in feite hetzelfde:

Fijngemalen bonen worden samengeperst tot koffiepuck en met een met zekere druk geëxtraheerd op een korte tijd. Maar bij een espresso machine heb je een externe koffiemolen nodig, terwijl een volautomatische koffiemachine alles zelf doet.

Jura Z8 Koffiezetapparaat bonen Arne drinkt espresso

Espresso met een druk op de knop is echt ongelooflijk handig, maar er zit wel een addertje onder het gras: een volautomatisch brouwproces in één enkele machine levert eigenlijk geen echte espresso – je moet altijd bepaalde compromissen sluiten.

De meeste volautomatische machines kunnen de koffiebonen niet zo fijn malen als nodig is voor een authentieke espresso. Dit betekent dat de koffiepuck in de zetgroep niet genoeg gecomprimeerd kan worden, alvast niet zoals je dat manueel zou doen in een portafilter met een tamper (binnenkort beschikbaar) voor gebruik in een espresso machine.

Dit alles leidt dan weer tot minder druk tijdens de extractie, wat een “volautomatische espresso” oplevert. Dat wil onder andere zeggen: zonder een echte crema, want deze schuimige laag op een espresso wordt bij een volautomaat alleen maar “geïmiteerd” met behulp van sproeiers. In een echte espresso machine wordt de crema-laag mee geëxtraheerd tijdens het brouwproces.

DeLonghi Dedica Espresso machine bereiden

Maar omdat het algemene bereidingsprincipe identiek is, kunnen we ook bij een volledig automatisch koffiezetapparaat bonen spreken van een espresso, die ik voor de duidelijkheid vaak “volautomatische espresso” noem. Van hieruit worden ook tal van andere drankjes bereid, met de espresso als basis. Denk maar aan een cappuccino, latte macchiato enz.

De beste koffiebonen voor Jura, Siemens, DeLonghi en Co: Waar moet je op letten?

Klassieke espressobonen zijn donker en bevatten meestal een bepaalde hoeveelheid Robusta, wat zorgt voor een stabiele crema (binnenkort beschikbaar) en een sterke smaak. Deze zijn uitermate geschikt bij een volautomaat, omdat we weten dat een volautomatische koffiebereiding minder precies is dan een espresso machine en we daarom beter vertrekken vanuit sterkere brandingen. Dat om te compenseren – bijvoorbeeld met de uitstekende bonen van Happy Coffee (binnenkort beschikbaar).

Happy Coffee espressobonen Arne enthousiast

Kijk op een zak koffiebonen naar duidelijke trefwoorden zoals “noot”, “chocolade”, “nougat”, “cacao” en zelfs “geroosterde aroma’s”. Als er alleen maar “sterk” of “vol” op de verpakking geschreven staat, zet je deze bonen maar beter onmiddellijk weer weg.

In dat geval gaat het hoogstwaarschijnlijk om industriële rommel die in grote hoeveelheden wordt geproduceerd zonder duidelijke oorsprong, en een brander die z’n koffiebonen misschien nog nooit van dichtbij bekeken heeft. Er moet gewoon meer informatie gegeven worden over het aromaprofiel.

Maar wat als er “jasmijn”, “perzik” of “citrus” op het etiket staat? Mag je dat zakje bonen dan wel kopen? Dat hangt ervan af… Als je een frisse blend in je volautomatische machine wilt proberen, zal ik je zeker niet tegenhouden, maar dan moet je wel weten hoe deze algemene nuances zich gedragen in de bereiding.

Tijd om te experimenteren: Werken Third Wave-smaken in een volautomatische koffiemachine?

Vroeger moest koffie bitter en sterk zijn, niets anders – dan gaat het dus om donkere brandingen. Sinds de Third Wave over de koffiewereld trok mogen blends ook fris, licht en fruitig zijn. Maar in de industriële wereld worden fruit-, bloemige- en citrusachtige toetsen nog altijd algemeen verwoord als “zuren” – en dus als ongeschikt gezien voor volautomaten.

In massaal geproduceerde koffie zijn zuren een absolute no-go. Woorden als “bessen” en “psysalis” lijken voorbehouden voor het hipsterpubliek dat een handfilter gebruikt. Maar niet voor eigenaren van volautomatische machines.

Volgens grote leveranciers zoals Douwe Egberts en Lavazza moet volautomatische koffie dus vrij zijn van zuren. En ze hebben niet helemaal ongelijk…

DeLonghi ECAM 22.110.B Koffiezetapparaat bonen espresso bereiden

Voor een bloemige espresso met een sterker zuurprofiel stemt een professionele barista de maling perfect af op de espresso machine, waardoor er meer weerstand ontstaat in de filterhouder en de extractie precies goed is. Zo krijg je een heerlijke espresso die niet te zuur smaakt.

In een volautomatische machine lukt dat niet, zelfs een uitstekend exemplaar maalt iets grover en gebruikt een net-niet-ideale extractie. Daardoor komen bloemige en lichte blends vaak (te) zurig uit. En daarom raad ook ik donkere bonen aan als je volautomatische koffie gaat zetten.

Hoe lichter en zuurder de espresso werd geroosterd, hoe duidelijker de zwakte van de machine wordt – en dan krijg je eerder een ondrinkbaar brouwsel in je kopje. Dat gebeurt ook als je de maling, de brouwtemperatuur of de dosering niet goed hebt ingesteld. Check dus zeker deze belangrijke parameters voor je de bonen de schuld geeft.

Maar tussen pittig licht en heerlijk donker ligt nog een hele wereld aan nuances, die ook in je machine kunnen werken. En dan hoef je niet eens het beste volautomatische toestel ter wereld in huis hebben.

Industriële koffie wordt echter supersnel gebrand bij hoge temperaturen, waardoor er een onevenwicht ontstaat in de zuurgraad en aroma’s. Alle smaaknuances worden compleet vernietigd tijdens dergelijke branding.

supermarktkoffie overzicht

Als we dat alles in acht nemen, klopt het dat je geen bonen met zurige toetsen in je volautomatisch toestel kunt gebruiken, toch niet bij supermarktkoffie. Maar als je kiest voor zorgvuldig gebrande blends met een evenwichtig profiel en verschillende smaaknuances, kan een iets fruitige of zurige koffieboon ook werken, zeker als je een echte zuurpruim bent (grapje).

Het oordeel van professionals

Het bovenstaande is echter maar half waar, want zelfs “echte” branders adviseren sterkere en minder zure bonen aan voor gebruik bij volautomatische machines.

Onlangs heeft Coffee Circle bijvoorbeeld de Tiga Terra gelanceerd, die al officieus door ons team werd getest, maar dan wel met een espresso machine. En deze prachtige roast doet precies wat hij belooft: we ontdekken sterke chocoladetoetsen met een stevig vleugje cacao en weinig zuurgraad. Hoe hij daarentegen smaakt in de volautomaat, kan ik niet met zekerheid zeggen.

Solis Barista Gran Gusto Espresso machine espresso bereiden

Eigenlijk moet ik bekennen dat lichte, citrusachtige bonen mijn persoonlijke favoriet zijn. Maar zelfs in de uitstekende Jura Z8 of het duurste toestel van Miele, wordt een heerlijk zurige Oost-Afrikaanse blend een vies goedje. Dat wil echter niet zeggen dat je alle koffiebonen uit mijn favoriete koffieland Ethiopië moet negeren als je bonen shopt voor in je automatische machine.

Sidamo espressobonen komen namelijk uit Ethiopië en zijn mijn geheime tip voor jullie: er is aan alle vereisten voldaan om lekker te zijn bij bereiding in een automatische machine, maar ze leveren toch de juiste hoeveelheid frisheid in het kopje.

Als een brandrij een puntenscore gebruikt om de zuurgraad van espressobonen (binnenkort beschikbaar) aan te duiden, zou ik aanraden om niet hoger te gaan dan 2 op 6 (of 1 op 5) voor gebruik in een volautomaat. Dit is een algemene richtlijn, geen allesbepalende regel.

Caffè Crema of Zwitserse koffie: Laat je niet misleiden!

Caffè crema, een van oorsprong Zwitserse koffiedrank met een groter volume en grovere maalgraad dan een espresso, is populair bij volautomatische machines. En je vindt er ook “speciale” koffiebonen voor in de winkelrekken – vooral sinds het succes van volautomatische machines begon toe te nemen. En dat zegt ons eigenlijk al genoeg…

Omdat de al afgezwakte extractie van de espresso nog verder afgezwakt wordt door de grotere hoeveelheid water en de grovere maling, is deze koffievariant bij een volautomaat vaak een regelrechte ramp. Zelfs de beste volautomatische koffiemachines op de markt geven vaak een ronduit slecht drankje als je voor een caffè crema kiest.

Siemens EQ.500 integral Koffiezetapparaat bonen caffè crema

Daarom raad ik altijd de Americano koffie aan als alternatief voor wie “gewone” koffie wilt zetten met een volautomatisch koffiezetapparaat. Hier wordt de espresso alvast op de juiste manier geëxtraheerd en pas daarna verdund met extra heet water.

Speciale crema-koffiebonen zijn dus al net zo’n onzin als “volautomatische koffiebonen”. Ten eerste omdat je toch beter geen caffè crema maakt met je machine, ten tweede omdat de beloofde crema helemaal geen crema is, het is immers een volautomaat. Er wordt dan wel gezegd dat het o-zo-belangrijke koffieschuim nog beter en romiger wordt, maar dat is niet het geval. En ten derde omdat het nog steeds inferieure koffiebonen zijn die afkomstig zijn van de massaproductie.

Toen volautomatische koffiezetapparaten met verse bonen net populair werden, had geen enkele klant eigenlijk een idee welke bonen in deze nieuwe machine moesten komen. Ondertussen zijn steeds meer mensen zich bewust van het belang van goeie bonen en kopen meer en meer koffiedrinkers bij kleine, transparante branderijen. Dat kan ik alleen maar toejuichen.

Toch heeft dit als nadeel dat sommige kleinere branderijen óók “cremabonen” gaan verkopen. Doe jezelf een plezier en laat deze gewoon in de winkel liggen!

Coffee Circle espressobonen overzicht

Conclusie en antwoord op de titelvraag

Uiteindelijk is er maar één belangrijke regel die je in gedachten moet houden bij het zoeken naar de meest geschikte bonen: een zak met espressobonen is een veiligere keuze dan een zak met het label “filterbonen” als je een volautomatische koffiemachine gebruikt.

Maar toch blijf ik altijd aandringen op het nut van je eigen experimenten! Durf ook eens een andere zak koffiebonen meenemen, bijvoorbeeld een heel zurige omniroast. Als je toestel is uitgerust met twee bonenreservoirs, zoals bij de Melitta CI Touch, is er geen enkele reden waarom je het ene vak niet kunt vullen met een Sidamo-espresso en de andere met een bloemige, lichtere roast. Het is uiteindelijk toch jouw smaak die beslist welke koffiebonen geschikt zijn voor je machine.

Een geheime bonencode bestaat dus eigenlijk niet, want jij bent de baas over welke koffiebonen je in het bonenreservoir van je volautomatische koffiemachine giet. Maar hou rekening met mijn algemene richtlijnen als je een overtuigend resultaat wenst.

Ik wil graag jullie mening horen over dit onderwerp. En jullie eigen ervaringen met verschillende koffiebonen in een volautomaat. Schrijf hieronder zeker tips neer van roasts die goed werken voor jou, de enige voorwaarde is dat ze afkomstig zijn van een “echte” branderij.

Ik kijk uit naar je reactie

Inhoudsopgave