Koffiemolen test | De beste koffiemolen voor filterkoffie tot espresso

Als je lekkere koffie wilt, heb je naast de juiste bonen ook een optimale koffiemolen nodig. Ik test voor jou elektrische en manuele modellen en leg duidelijk het verschil uit tussen een schijf- en kegelmolen. De beste espressomolen is momenteel de Baratza Sette 270W en als manuele koffiemolen raad ik de Comandante aan.

“Iedereen die capsulekoffie drinkt, heeft de controle over zijn leven verloren.”

Dit is een inside-joke binnen het Coffeeness-team, maar wel een stelling waar we allemaal achterstaan – ik heb het zelfs op een T-shirt laten drukken.

Want zelfs een koffieboon van de allerhoogste kwaliteit verliest al enkele minuten (!) na het malen bepaalde (vluchtige) aroma’s. Daarom is er geen andere weg dan te starten met volledige koffiebonen en ze vers te malen met een koffiemolen.

Maar er is een probleem…

In theorie zou je een heel arsenaal aan verschillende molens moeten kopen als je ook verschillende soorten koffie van uiteenlopende bereidingswijzen drinkt. Want de perfecte maling is anders bij gebruik in een handfilter, French Press of espresso machine. En niet elke koffiemolen brengt al deze verschillende maalgraden tot een goed einde.

Op het internet vind je weinig informatie over koffiemolens en wat ze allemaal moeten kunnen. Daarom heb ik deze complete gids samengesteld waarbij ik een hele resem apparaten test en de winnaars uitroep in verschillende subcategorieën. En zoals altijd krijg je er een heleboel tips bovenop!

Ik kijk ook naar de verschillen tussen een manuele koffiemolen en een elektrisch model en het verschil tussen schijfmolens en kegelmolens.

Daarnaast kijk ik natuurlijk naar de prijs-kwaliteitsverhouding en welke rol het volume speelt. En tenslotte zal ik het hebben over het ontwerp, want ook dat is belangrijk bij een koffiemolen – net zoals bij een volautomatische koffiemachine.

Koffiemolens overzicht: Ontwerp, gebruik en de kwestie van de stroomvoorziening

Ik ben van het volgende principe: als je een goede espresso machine koopt, moet de begeleidende koffiemolen ongeveer evenveel kosten en van echt hoge kwaliteit zijn. Dat is nu eenmaal zo – je kunt nog zo’n goede machine hebben, zonder degelijke molen kom je nergens.

Ik heb trouwens onlangs een nieuwe favoriet gevonden in de categorie “espressomolens”, namelijk de Baratza Sette 270W (binnenkort beschikbaar).

Voor gebruik bij een French Press, handfilter of dergelijke bereidingen, is een goedkoper model voldoende. Let op het woord “goedkoper” en niet “goedkoop” – er is een verschil!

En als je echt consequent wilt zijn, zou je in principe een extra koffiemolen moeten bestellen voor elke koffiemachine die je aanschaft – maar dat doet niemand natuurlijk.

In de wereld van de koffiemolens, maken we een onderscheid tussen de volgende categorieën:

Volgens de bediening

  • Manuele of handkoffiemolens zoals de Comandante zijn handig voor kleine hoeveelheden koffiebonen, maar te arbeidsintensief als je grotere hoeveelheden koffiepoeder nodig hebt. Hij is geschikt voor espresso’s en handig omdat je geen elektriciteit nodig hebt. Degelijke exemplaren kunnen echter meer kosten dan je zou denken. Comandante C40 MK3 Nitro Blade koffiemolen overzicht
  • Elektrische koffiemolens doen het zware werk voor jou – maar je moet wel vertrouwen op de capaciteiten van de molen zelf. Het aanbod is enorm, net als de prijsverschillen. En het grote probleem is dat bijna elk model zijn eigen specialiteit heeft.

Volgens de molen zelf

  • Net als het geval is bij volautomatische koffiemachines, worden de compacte molentjes meestal uitgerust met een roestvrijstalen kegelmolen, terwijl het in de hogere prijscategorieën vaak om een keramische schijfmolen gaat.
  • Als je het woord slagmolen” ergens in een productbeschrijving tegenkomt, vergeet het toestel dan onmiddellijk – slagmolen is synoniem aan mishandeling van de koffiebonen.

Wanneer ik koffie- of espressobonen (binnenkort beschikbaar) voor jullie test, of een machine zonder eigen molen in mijn testkeuken breng, pak ik bijna instinctief mijn geliefde Comandante manuele koffiemolen. Heeft iemand deze (weeral) “geleend” uit mijn keuken? Dan mag het ook de Zassenhaus Quito (binnenkort beschikbaar) of de Porlex Tall (binnenkort beschikbaar) zijn.

Porlex Tall overzicht Arne

Hoewel deze drie genoemde modellen een zeer verschillend prijskaartje hebben met elk hun eigen grillen, hebben ze wel de volgende troeven gemeen:

  • Gemakkelijk te bedienen en aan te passen
  • Gemakkelijk te reinigen
  • Snelle wisseling tussen bonen mogelijk
  • Compact en robuust
  • Vaak bijzonder goed in de fijnste instellingen
  • Mooi design
  • Werken zonder elektriciteit (en werken niet op de zenuwen)

Dit laatste puntje is dan misschien bedoeld als grapje, vaak merk ik dat manuele koffiemolens toch enerverend kunnen zijn. Want het zwaartepunt (bepaald door de gebruikte materialen), de radius en het gebruiksgemak bepalen of je toestelletjes zoals de Portex Tall en Grönenberg molen (binnenkort beschikbaar) met plezier gaat gebruiker of eerder gefrustreerd in de keukenkast gooit.

Als je een molen gaat gebruiken die aangeeft ideaal te zijn in de grovere maalgraden om espresso te maken, moet je niet verwonderd zijn als dat frustraties oplevert.

De Gefu Lorenzo (binnenkort beschikbaar) is bijvoorbeeld beter geschikt voor gebruik samen met een French Press dan bij een espresso machine. Voor die laatste kies je dan beter voor de Zassenhaus Quito en zijn collega’s. De bereidingswijze bepaalt dus de meest geschikte koffiemolen.

Zassenhaus Quito manuele koffiemolen

In principe kunnen alle apparaten zowel fijnere als grovere maalgraden aan, maar de verschillen in kwaliteit zijn te zien aan de homogeniteit van het koffiepoeder. Voor een geslaagde extractie (of dat nu manueel of met een machine is), moet elke koffiekorrel zoveel mogelijk dezelfde grootte hebben. En dat is heus geen muggenzifterij!

De beste goedkope handkoffiemolen

De Porlex Tall kost heel wat minder dan de Comandante – en toch levert het Japanse merk ook erg overtuigende resultaten. Er bestaat van de Porlex een “tall” en een “mini” versie, met een respectievelijke capaciteit van 30 en 20 gram koffiebonen.

Beide versies maken indruk met een nauwkeurige keramische kegelmolen en leveren homogene resultaten zonder dat je eindeloos aan de hendel moet staan draaien.

Porlex Mini overzicht

Tegelijkertijd zijn het echte allrounders die in staat zijn om vrijwel alle maalgraden voor alle bereidingswijzen te produceren – van grove French Press-koffie tot fijngemalen espressopoeder. Over de homogeniteit van bepaalde maalniveau’s zouden we kunnen zeuren, maar voor de prijs van de Porlex ga ik dat deze keer niet doen.

De beste dure handkoffiemolen

Wie A zegt, moet B zeggen. Dus bij deze kies ik ook de beste handmatige koffiemolen waarvoor je aardig wat meer op tafel moet leggen. En je kunt vast al raden dat het de Comandante zal zijn die de hoofdprijs in de wacht sleept.

Dit is immers mijn grote liefde als het op manuele koffiemolens aankomt! Deze molen is met mij de hele wereld afgereisd – en onderweg is onze liefde is alleen maar gegroeid.

Uitzonderlijke kwaliteit in klein formaat

Comandante C40 MK3 Nitro Blade

De beste handkoffiemolen

Compacte koffiemolen

Stijlvol en goed doordacht design

Zeer snel en homogeen resultaat

Geschikt voor alle maalgraden

Ideaal om mee te nemen

Hoge prijs

Tot nu toe ben ik nog geen handkoffiemolen tegengekomen die preciezer werkt in alle gradaties en altijd een homogeen resultaat levert. Dit is niet in het minst te danken aan de ingenieuze krachtoverbrenging, een ideaal zwaartepunt en een dubbele kogellager in de molen. De bonen worden sneller gemalen dan je de kans hebt om een lamme arm te krijgen.

Comandante C40 MK3 manuele koffiemolen overzicht Arne

Het enige puntje van kritiek op mijn geliefde Comandante is overduidelijk de prijs – voor hetzelfde bedrag kun je al een degelijke koffiemachine kopen en hij kost zelfs meer dan sommige espresso machines op instapniveau.

Daarom zou ik de Comandante alleen aanraden als je – net zoals ik – de hele tijd onderweg bent en je overal verse koffie wilt drinken. Of als ook thuis met de hand malen een soort van meditatieve aangelegenheid is voor jou.

Elektrische koffiemolens: De winnaar in de grove maalgraad

Zodra er een elektrische aansluiting en motor in het spel komen, wordt het aanbod van koffiemolens een heel pak groter – en daarmee eens zo verwarrend. Bovendien wordt de kloof tussen degelijke apparatuur en wat ik “schroot” zou noemen, ook groter.

Elektrische molens zijn natuurlijk veel comfortabeler in gebruik, maar niet noodzakelijkerwijs in de bediening en precisie. Hier moet je heel goed letten op de bereidingswijze en maalgraad waarvoor de molen geschikt is.

Neem bijvoorbeeld de (oude) Tchibo koffiemolen: ondanks de vele maalgraden, waar je met een beetje creativiteit nog meer uit kunt halen, slaagt hij er niet in om de fijnheid voor een espresso te produceren. Voor een filterbereiding en een French Press is hij wel meer dan geschikt.

Deze bevindingen gelden in principe ook voor modellen van Nivona, de Rommelsbacher EKM 200 (binnenkort beschikbaar) en de Zassenhaus Kingston (binnenkort beschikbaar). De prijs van deze apparaten ligt ver onder de 100 euro, maar toch bieden ze een ideale introductie tot versgemalen koffie – als je geen espresso drinkt tenminste.

Zassenhaus Kingston overzicht Arne

Mijn conclusie: als je enkel kiest voor bereidingswijzen die een grovere maalgraad vereisen, kun je perfect gelukkig zijn met dergelijke gemakkelijke en relatief goedkope toestellen. De kegels of schijven van de molen hoeven immers niet superdicht bij elkaar gebracht te worden om een grovere maling te voorzien en zelfs goedkopere toestellen doen dat goed.

Wil je toch geen enkel compromis sluiten, zelfs bij grovere maalgraden? Dan moet je in de prijscategorie boven de 100 euro kijken naar modellen zoals de Mählkonig Vario Home (binnenkort beschikbaar), Graef CM 800 en de Baratza Encore (binnenkort beschikbaar).

De beste molen voor French Press-koffie

Je zou denken dat een degelijke maalgraad verkrijgen voor de French Press het makkelijkst is – hier bevinden we ons namelijk in de grovere niveau’s. Maar er zit nog een addertje onder het gras:

Hoe grover de koffiekorrels blijven, hoe opvallender onregelmatigheden worden. En dat leidt niet alleen tot een onvolledige extractie, maar ook tot koffiepoeder in je kopje.

Daarom vallen (voor mij) alle koffiemolens onder de 100 euro af om koffie te zetten met een French Press en kroon ik de Baratza Encore tot het meest geschikte apparaatje voor deze klus. Hij is een ware expert op het gebied van grof gemalen koffie, geeft weinig statische lading en kan zowel door een leek als een professional gemakkelijk bediend worden.

Baratza Encore overzicht

Bovendien heeft de koffiemolen een professionele uitstraling, maar liefst 40 maalgraden en een hoge duurzaamheid. De enige minpuntjes zijn de herrie die het apparaat produceert en de overvloed aan plastic. Hier kun je de Baratza Encore vinden op Amazon.

De beste koffiemolen voor filterkoffie

Filterkoffie of koffie van de Chemex zijn dankbare bereidingswijzen die foutjes in de maling sneller zullen vergeven. Daarom zijn er ook veel koffiemolens geschikt bij deze bereidingswijze.

Een papieren filter compenseert onregelmatigheden in de homogeniteit van het koffiepoeder namelijk zonder enig probleem. Bovendien moet je in principe altijd een middelmatige maalgraad gebruiken, iets wat veel koffiemolens wel aankunnen.

Daarom kan ik je voor een bereiding in de handfilter of een filter koffiezetapparaat zowel de Tchibo Mill als Baratza Encore aanbevelen. Het voordeel van de Tchibo is dat hij relatief goedkoop, compact en bijzonder eenvoudig is. Als je alleen filterkoffie drinkt, is een grote investering niet nodig.

Tchibo elektrische koffiemolen overzicht met filterhouder

De beste koffiemolen voor de Bialetti percolator

Een percolator, espressomaker of “mokkapot” maakt een sterke koffie die niet altijd een echte espresso is, maar wel dicht in de buurt kan komen. Bialetti maakt voor mij het beste apparaatje met de meest overtuigende resultaten – het is ongecompliceerd, goedkoop en erg vergevingsgezind.

Bij deze bereiding stop je koffiepoeder van een gemiddelde tot fijne maling in de filter, waardoor het water uit het onderste compartiment van de pot naar boven wordt “geperst”. De maalgraad is toch iets grover dan voor een espresso met een espresso machine – meer in de richting van filterkoffie.

En ook hier moet ik de Tchibo Mill en Baratza Encore nog eens noemen, want homogeniteit is van groot belang bij deze bereidingswijze.

De beste espressomolen: Alle testwinnaars op een rijtje

Wat merk je op als je deze titel leest? Juist: nu spreken we over een “espressomolen” en niet langer over een “koffiemolen”. Alleen al het bestaan van deze aparte term laat zien dat het gaat om een bijzondere categorie. Espresso machines dulden immers geen compromissen als het aankomt op de maalgraad.

Een goede mechanica en kwalitatieve onderdelen zijn nodig om de kegels of schijven van de molen zo dicht mogelijk bij elkaar te brengen om een zo fijn mogelijke maling te verkrijgen. Bovendien moet elke koffiekorrel dezelfde grootte hebben – geen gemakkelijke opdracht voor de meeste molens!

En omdat het totaal geen steek houdt om geld uit te geven aan een degelijke espresso machine, maar vervolgens de koffiebonen te malen met een goedkoop (en slecht) molentje, raad ik je aan om minstens even goed na te denken over welke espressomolen je in huis haalt.

En ja, dat kost. We beginnen toch een eindje boven de 100 euro met de Evergreen Graef CM 800 en werken ons moeiteloos op tot vier of vijf keer dat bedrag voor prestigieuze modellen zoals de Eureka Mignon en Baratza Sette 270W.

Eureka Mignon overzicht Arne

Moet je echt zó diep in de buidel tasten voor een espressomolen? Eigenlijk wel, want anders is het de moeite niet om met een espresso machine aan de slag te gaan.

Ik ben van plan om nog meer van deze high-end molens te testen, want ook fabrikanten die anders weinig met aparte molens te maken hebben, komen nu met een productlijn voor espressomolens – kijk maar naar DeLonghi met de KG.52-serie. Misschien heeft dat binnenkort wel invloed op de prijzen?

De beste goedkope espressomolen

Ik geef de Graef CM 800 al jarenlang weg aan vrienden, familieleden en kennissen die een “eenvoudige maar goede” espressomolen zoeken.

Dit apparaat is vergelijkbaar met de Baratza Encore, maar in staat om echt een fijne espressomaling te bereiken – terwijl grovere maalgraden dan weer iets minder nauwkeurig zijn.

De kegelmolen van Graef is niet fluisterstil, maar het geluidsvolume is best aangenaam. En het beste van alles zijn de 40 maalgraden waarbij de fijnste instellingen zelfs té fijn zijn voor een espresso machine! Bovendien is er een speciale houder voor de portafilter om deze rechtstreeks te vullen.

Graef pronkt graag met de “antistatische” eigenschappen van de machine, maar dat klopt niet echt aangezien de molen grotendeels uit plastic bestaat – waaraan koffiepoeder gaat kleven. Daarom moet je er regelmatig eens tegen tikken om al de gemalen koffie vrij te geven.

Al met al is deze molen een ideale keuze voor beginners in de espressowereld, maar mijlenver verwijderd van wat professionals zouden verwachten.

De beste espressomolen tot 300 euro

Goed nieuws voor Baratza-fans zoals ik: met de Baratza Sette 30 AP heeft het merk ook een relatief voordelige instapversie voor espressobonen op de markt. Ook hier valt het gemalen koffiepoeder makkelijk in de filterhouder – details die er echt toe doen!

Baratza Sette 270W overzicht met tampers

Als dat apparaat te trendy of te chic is voor jou, kijk dan eens naar de klassieke Eureka Mignon – hij ziet er bijzonder retro uit en sluit echt geen compromissen als het op espresso aankomt. Het roestvrij staal geeft niet alleen een hoogwaardige indruk, maar zorgt ook voor een minimale statische lading.

De beste dure espressomolen

Eerlijk is eerlijk: ik kan heel goed begrijpen waarom je de prijs van de Baratza Sette 270 (W) te hoog vindt. Maar toch… je zult geen betere gelijkmatige en professionele maling vinden dan bij de W-serie van Baratza, hoe hard je ook probeert.

De “W” bij deze modellen staat voor “weegschaal”, wat wil zeggen dat de toestellen uitgerust zijn met een eigen koffieweegschaal. Zijn deze extra features echt nodig? Nee, niet echt. Maar ze maken het leven wel een heel pak makkelijker. En eens je ermee gewerkt hebt, zul je niet anders meer willen, zelfs al moet je ruim 500 euro investeren!

Trouwens, als je de kans krijgt om een Quamar M80E of een Mazzer Mini Electronic A tweedehands op de kop te tikken (in uitstekende staat natuurlijk), zou ik geen twee keer nadenken!

Mazzer Mini koffiemolen overzicht Arne

Verder zijn er niet erg veel toestellen te vinden in deze prijsklasse, omdat het hoge prijskaartje beginnelingen natuurlijk afschrikt. En wie écht professionaliteit verwacht, bevindt zich tussen merken die niet bekend zijn in de Coffee Community voor thuisgebruik en niet te koop zijn bij Amazon.

Waar moet je op letten bij de aankoop van een koffiemolen?

Het allerbelangrijkste bij de aanschaf van een koffiemolen, is dat het totaalconcept past en dat de machine overtuigt met zijn algehele kwaliteit. Daarom durf ik de goedkopere manuele koffiemolen Zassenhaus Quito zonder probleem te vergelijken met een stijlvol elektrisch apparaat als de Eureka Mignon. Beide apparaten zijn evenveel aan te bevelen, hetzij om andere redenen.

Voor mij moet een overtuigende koffiemolen voldoen aan de volgende punten:

  • De maalgraad is traploos instelbaar
  • Na het malen blijft er weinig tot geen gemalen koffie achter
  • Elke korrel is homogeen en uniform
  • De motor en de molen verhitten het koffiepoeder niet
  • Er is nauwelijks/geen statische lading
  • De molen is veilig, van hoge kwaliteit en duurzaam
  • De instellingen zijn logisch en gebruiksvriendelijk

Het aantal maalgraden is natuurlijk de doorslaggevende factor, vooral omdat de kwaliteit exponentieel toeneemt met het aantal aangeboden niveau’s. Een traploze instelling is handiger zodat je ook tussen twee niveau’s kunt instellen als de vorige trap te grof was en de volgende iets te fijn bijvoorbeeld.

Let er ook op dat er niet té veel plastic aanwezig is – hoe meer roestvrij staal hoe beter! Dat vermindert namelijk de statische lading en lost tegelijkertijd het probleem van het achtergebleven koffiepoeder op.

Baratza Sette 270W maalgraad instellen

De factor “warmteontwikkeling” is eveneens niet te onderschatten als invloed op het eindresultaat. Een degelijke koffiemolen geeft dan ook de maalcapaciteit aan – bij de Baratza Sette 270 W (binnenkort beschikbaar) ligt deze tussen de 3,5 en 5,5 g/seconde.

Hoe groter het aantal gram van de maalcapaciteit, hoe sneller het koffiepoeder in de filterhouder of opvangbak valt. Dat betekent dat het hele malingsproces korter duurt en er minder wrijvingswarmte kan ontstaan.

Bij elektrische molens krijg je dat getal (hopelijk) van de fabrikant, bij manuele koffiemolens hangt het af van de radius, de lengte en de aard van de slinger. Als deze niet goed ontworpen is, duurt het een eeuwigheid om een klein beetje koffiebonen te malen. Je blijft dan maar draaien en draaien, waardoor het koffiepoeder steeds meer opwarmt.

De productfoto’s kunnen je al een indicatie geven – daar kun je zien of de slinger een goede grip biedt en of er wat “curves” inzitten om het maalproces makkelijker te maken. Het is een beetje moeilijk om uit te leggen, dus kijk eens naar de slinger van de Comandante als voorbeeld.

Uitzonderlijke kwaliteit in klein formaat

Comandante C40 MK3 Nitro Blade

De beste handkoffiemolen

Compacte koffiemolen

Stijlvol en goed doordacht design

Zeer snel en homogeen resultaat

Geschikt voor alle maalgraden

Ideaal om mee te nemen

Hoge prijs

Ter vergelijking: bij de Hario Small koffiemolen zie je duidelijk dat de slinger korter is en een andere vorm heeft. Het betere “hefboomeffect” krijg je duidelijk bij de Comandante.

Hario Small overzicht Arne

In welke vormen komen de molens?

De ene molen is duidelijk de andere niet – ze bestaan in verschillende vormen en materialen. En elk van deze vormen en materialen heeft een invloed op het eindresultaat.

Hieronder overloop ik de vormgeving, en de materiaalkeuze van verschillende molens en hoe deze een invloed hebben op de ontwikkeling van warmte tijdens het maalproces.

De werking van een schijfmolen gaat als volgt: er worden twee schijven tegenover elkaar gemonteerd die dichter of verder uit elkaar kunnen geplaatst worden. De koffiebonen worden tussen de twee schijven fijn gemalen door ronddraaiende bewegingen.

De schijven zijn meestal iets hol aan de binnenzijde en eentje ervan staat vast, terwijl de andere wordt aangedreven door een motor. Dankzij de middelpuntvliedende krachten komt het koffiepoeder steeds verder aan de buitenzijde te zitten waardoor het alsmaar fijner wordt gemalen en tenslotte wordt uitgestoten.

Professionals waarderen dit principe omdat het – met kwalitatieve onderdelen en het nodige vakmanschap – voor erg homogene resultaten zorgt met een lage warmteontwikkeling.

Bij een schijfmolen moet je je afvragen:

  • Welke diameter hebben de schijven
  • Hoeveel omwentelingen per minuut kunnen de schijven maken

Grotere maalschijven warmen langzamer op en kunnen meer koffiebonen tegelijk verwerken – maar ze moeten snel genoeg kunnen draaien om goed te werken.

Molens die met schijven malen zijn over het algemeen groter omdat zowel de schijven zelf als de motor de nodige ruimte in beslag nemen.

Dat probleem heeft de Comandante dan weer niet – dit toestelletje werkt ook met een schijfmolen, maar deze wordt met de hand aangedreven.

Kegelmolens werken in plaats van met schijven, met twee kegelvormige componenten die in elkaar passen als een positief en negatief onderdeel. De koffiebonen vallen recht naar beneden in de kegelvorm – van de bredere opening naar het smalle uiteinde. Ondertussen worden de koffiebonen fijn gemalen, waardoor er onderaan koffiepoeder uitkomt.

Conische maalmolens zijn compacter omdat de twee onderdelen in elkaar passen – daarom zijn ze vaak te vinden in compacte machines, handmatige molens en apparaten in de lagere prijsklasse.

De unieke vorm heeft dan weer de reputatie minder snelheid nodig te hebben waardoor er minder warmteontwikkeling ontstaat. En de motor moet van minder hoge kwaliteit zijn als bij een schijfmolen, wat de prijs van het geheel omlaag brengt.

Dat is althans de theorie, maar in praktijk is dat niet altijd waar. Een slecht ontwikkelde molen met een lame-ass motor geeft ALTIJD inferieure resultaten.

Nog een nadeel van conische koffiemolens is dat ze (in gemotoriseerde versies) niet traploos kunnen worden ingesteld. Maar aan de andere kant kunnen kegelmolens wel vaker de fijne espressomaling aan doordat ze over de hele “lengte” van de kegels malen.

Maar, maar maar… Zoals altijd hangt alles af van het ontwerp, de gebruikte materialen en de algemene kwaliteit. Ik wil niet gezegd hebben dat een goed ontwikkelde schijfmolen met krachtige motor niet fijn genoeg kan malen voor een espresso. Of dat elke kegelmolen homogene en overtuigende resultaten geeft.

Net zo vaak als er over de vorm van een koffiemolen wordt gefilosofeerd, gaan de materialen over de tong in de koffiewereld. Roestvrij staal is duurzaam en stevig en zeker niet slechter dan keramiek. Maar het heeft één groot nadeel:

Metaal warmt makkelijk op!

Daarom is het extra belangrijk dat roestvrijstalen molens (of dat nu schijven en kegels zijn) snel werken om de opwarming tot een minimum te beperken.

Metaal op metaal maakt ook een oorverdovend lawaai, daarom zijn stalen molens vaak luidruchtiger dan keramische versies. Maar als de fabrikant het geheel goed geïsoleerd heeft, merk je daar in principe weinig van.

De Baratza Sette 270W – een van mijn topfavorieten – heeft een roestvrijstalen kegelmolen, tot dusver het zogenaamde “inferieure” materiaal. Zo zie je maar.

Baratza Sette 270W koffiemolen gemalen koffie

Fabrikanten barsten van de trots als ze een keramische molen aanbieden. Waarom is dat? Keramiek klinkt elegant, hoogwaardig en verfijnd – en dus beter dan “ordinair” staal. Ten tweede is keramiek een uiterst hard, glad en neutraal materiaal – wat zorgt voor een snel, evenredig en kwalitatief resultaat met behoud van het bonenaroma.

En dat is allemaal waar. Maar keramiek heeft dezelfde tegenstrijdigheid als diamant: het is zo hard dat het glas kan snijden, maar zo broos dat het gewoon uit elkaar kan vallen. Als een hard, vreemd object de keramische molen raakt, kan er wel eens een stukje afbreken – dat heb ik zelf ondervonden toen er een steentje tussen mijn koffiebonen zat.

Let wel: ik heb absoluut niets tegen keramische molens – ik zie gewoon geen reden om ze beter of slechter te noemen dan versies uit roestvrij staal.

Voor de volledigheid wil ik nog één keertje terugkomen op slagmolens – ofwel de “slagers” onder de koffiemolens – omdat ze vaak te vinden zijn in het lagere prijssegment.

De “molen” werkt eigenlijk als een blender met messen die de koffiebonen “stukslaan”. Het fijnmalen gebeurt volledig willekeurig, afhankelijk van hoe de bonen op het messenblok vallen.

Bosch SilentMixx Pro blender messen

Sommige bonen worden verpulverd, anderen blijven grof – identiek zoals in de blender. NIET wat we willen om koffiepoeder te maken!

Ik vond een oude koffiemolen bij m’n ouders thuis – die nog van mijn oma bleek te zijn – met dergelijke “slagmessen”, de Krups Type309. En ik moet het ding op één punt complimenteren: het lijkt onverwoestbaar te zijn, aangezien deze “koffiemolen” al enkele decennia op de teller heeft staan en nog altijd “werkt”.

Een koffiemolen correct instellen

Een eerste puntje wil ik eerst uit de weg hebben: in theorie zou je een koffiemolen telkens opnieuw moeten instellen en kalibreren als je een nieuwe zak koffie- of espressobonen opent.

Dat klinkt overdreven, maar zelfs de kleinste verschillen tijdens de verwerking of het branden van de bonen, geven een ander resultaat in het afgewerkte koffiepoeder.

Maar ik besef dat weinigen onder jullie dat zullen doen – en misschien is het ook niet nodig als je telkens dezelfde bonen koopt. Als je echter op een dag merkt dat je vertrouwde blend plots langzamer of sneller uit de koffiemachine of handfilter loopt met dezelfde instellingen als altijd, moet je wel even naar de gekozen maalgraad kijken. Het kan zijn dat je toch net iets grover of fijner moet malen.

En dat is net de reden waarom ik meerdere koffiemolens gebruik voor verschillende soorten bonen. Uit het bovenstaande werd al duidelijk dat koffie- en espressobonen een andere molen vereisen en ik heb ook geen zin om alle parameters opnieuw op elkaar af te stellen als ik wissel tussen een handfilter, French Press of filtermachine.

Op deze manier kan ik ook veel experimenteren met verschillende maalgraden bij verschillende soorten bonen en andere bereidingswijzen.

Dat kost natuurlijk geld, en ruimte in de keuken. Ik zou je dus willen aanraden om goed na te denken over welk soort koffie je het vaakst drinkt en je koffiemolen daarop aan te passen.

Maar als je bijvoorbeeld net zo vaak naar een espresso uit een echte espresso machine grijpt als je een koffie maakt in een French Press, zou ik je toch aanbevelen om twee molentjes bij de hand te houden – eentje voor het grovere en eentje voor het fijnere werk.

Of je kunt kiezen voor een kleine handmolen die bij je cafetière past, om het espressopoeder voor je machine met portafilter elektrisch te malen. Zo doet ik het meestal.

Nog een laatste tip: zorg voor een (visuele) manier om de optimale instellingen voor verschillende bereidingswijzen aan te duiden op je koffiemolen – je denkt misschien dat je het wel zult onthouden, maar dat is meestal niet het geval.

Neem bijvoorbeeld een foto, zet een streepje met een stift of plak de juiste instelling af met een stukje gekleurde tape. Het zal je veel tijd besparen als je vaak wisselt tussen filterkoffie en koffie gezet met een onderdompelingsmethode.

Solis Barista Gran Gusto Espresso machine gemalen koffie in filterhouder

En dan nog een opmerking voor alle molens met motoren:

Stel de molen altijd in terwijl de motor draait en vergeet niet dat een nieuwe instelling wat tijd nodig heeft om “in werking te treden”. Pas na een paar maalbeurten zul je de eigenlijke, nieuwe maalgraad opmerken – en dat kun je zelf met je eigen ogen zien.

Dat is vervelend, want je blijft dan telkens achter met koffiepoeder in een maalgraad die je eigenlijk (op dat moment) niet wilt. Maar het is onvermijdelijk. Je kunt ook pas weten of je de optimale maalgraad hebt gevonden als de uiteindelijke koffie in je kopje terechtkomt en je hebt geproefd.

Voor filterkoffie

Voor filterkoffie hebben we een gemiddelde maling nodig – dus logischerwijs beginnen we met de middelste instelling op de koffiemolen.

Baratza Sette 270W maalgraad instellen

Als je geluk hebt, brengt dit je onmiddellijk op de “sweet spot” en krijg je een volle, niet te donkere koffie – de kleur moet ergens tussen amber en donkere honing zitten, afhankelijk van de branding. Tijdens het bereidingsproces is de koffiestroom stabiel en van een gematigde snelheid.

Als het water razendsnel door de filter stroomt en slechts een flauw afkooksel geeft, is de maling te grof. Gebeurt er zo goed als niets, zelfs na het toevoegen van nog meer water? Dan heb je te fijn gemalen. Dat laatste kun je ook merken als de koffie bitter smaakt. Een te grof gemalen koffiepoeder kun je proeven aan een wel erg zuur brouwsel in je kopje.

Voor espresso

Het vinden van de optimale maalgraad voor een espresso is… moeilijk, langdradig, frustrerend zelfs. Want als ik het heb over de fijne maling die nodig is voor espresso’s, bedoel ik niet noodzakelijkerwijs dat je de molen gewoon op de kleinst mogelijke instelling kunt zetten.

Bij een externe koffiemolen kan de fijnste maalgraad té fijn zijn, zeker als je een goede espressomolen hebt die écht fijn kan malen. Molens van volautomatische koffiemachines stel ik altijd op de fijnst mogelijke instelling in, en dan klaag ik vaak nog dat het te grof is.

Melitta Purista espresso bereiden

Bij een externe koffiemolen zul je een te fijne maalgraad al opmerken bij het vrijgeven van het koffiepoeder: het “plopt” dan bijna met tegenzin (en een beetje klonterig) uit de schacht van de molen en er zijn lange pauzes tussen het vrijgeven van het poeder.

Als je met dit koffiepoeder in de portafilter naar je espresso machine loopt en een espresso gaat zetten, zul je zien dat de koffie heeeel langzaam in het kopje loopt en erg dik – als het ware stroperig – is. De crema kleurt donker en is niet stabiel, bij het proeven merk je een onaangename, bittere smaak op.

Een te grove maling laat zich ook bij een espresso voelen door een te snelle doorstroming met een heldere koffiestraal. Er is bovendien nauwelijks een crema te vinden en de koffie is gewoon slap.

Meer nog dan bij andere bereidingswijzen, raad ik je bij een espresso machine aan om de instellingen van de molen in zo klein mogelijke trapjes aan te passen. Start bij de fijnste instelling en werk in mini-stapjes terug naar iets grovere maalgraden als het resultaat niet overtuigend is.

De maalgraad instellen, de dosis koffiepoeder controleren, het koffiepoeder aanstampen in de filterhouder, een espresso zetten – en opnieuw beginnen als het niet goed is… Begrijp je nu waarom ik het hele proces een beetje “frustrerend” durf te noemen, zeker voor beginners?

DeLonghi ECAM 23.446.B espresso klaar

Daarom raad ik ook aan om je espressomolen enkel voor je espresso machine te gebruiken, zodat je de instelling zoveel mogelijk kunt laten staan eens je de “sweet spot” gevonden hebt.

Een koffiemolen schoonmaken

Waar geen water is, ontstaat geen schimmel, toch? Ja en nee. Een koffiemolen is zeker minder gevoelig voor schimmelvorming dan een koffiezetapparaat met ingebouwde molen (binnenkort beschikbaar) of een volautomatische machine.

Maar koffiebonen blijven vettig en bij het malen van de bonen komen de oliën vrij. En het is net de olie die na een tijdje ranzig kan worden. En dat is net zo walgelijk als het klinkt.

Daarom moet je zelfs een koffiemolen schoonmaken, gelukkig kan dat vrij eenvoudig. Er zijn twee reinigingsrituelen die je kunt toepassen:

  1. Een maalcyclus met speciale reinigingskorrels, reinigingsbonen of dergelijke
  2. Demontage van alle onderdelen met grondige reiniging van de individuele componenten

Het tweede puntje doe ik zelf één keer per week. Als je het toestel minder intensief gebruikt, kun je het ook (iets!) minder doen. Het demonteren is vaak erg eenvoudig: haal de bewegende delen (kegels of schijven) uit de machine en maak de rest van het apparaat schoon met een doek of zelfs een kruimeldief. De bewegende componenten veeg je schoon met de bijgeleverde borsteltjes of een tandenborstel. En dat is het!

Schoonmaken door reinigingskorrels te laten doorlopen is natuurlijk handig en ook vrij populair – hier hoef je helemaal niets te demonteren. Persoonlijk kies ik liever voor een manuele reiniging omdat het goedkoper is en ik er zeker van ben dat ik alle restanten verwijder.

Koffiemolens overzicht handmolens hoog

Vergeet zeker niet om het bonenreservoir zelf goed schoon te maken, want ook hier blijft een olie-laagje achter. Neem de vette film af met een zachte doek en maak het geheel met de hand schoon. Goed laten drogen voor je het reservoir terugplaatst. Zeep is hier te vermijden omdat het een invloed kan hebben op de smaak en aroma’s van de bonen. Als je toch detergent wilt gebruiken, kies dan voor voedselveilige middelen op basis van natuurlijke ingrediënten en spoel altijd heel goed na.

Dit is volgens mij alles wat je moet weten voor je een koffiemolen gaat aanschaffen. Of ben ik toch iets vergeten? Laat het met dan zeker weten!

Ik kijk uit naar je reactie

Inhoudsopgave